Endülüs 711-1492 yılları arasında İber Yarımada’sında Müslüman Emevî devletinin egemenliği altında bulunan İspanya ve Portekiz coğrafyasının tamamına verilen isimdir. 781 yıl Müslüman Arapların egemenliği altında kaldı. Endülüs: Kelime anlamı olarak ‘’Vandallar ülkesi demektir, Vanadaluisa kelimesinden türetilmiştir. Günümüzde ise ispanyanın güneyinde yer alan özerk bir bölgenin adıdır. Müslümanların tarihinde, Tarık Bin Ziyad’ın komutasında 711 yılında Fethedilen Endülüs İslam medeniyetinin bilim sanat ve Felsefede en parlak dönemlerinden birini yaşamıştır. Bölgenin en önemli şehirleri arasında Sevilla, Kurtuba ve Granada yer almaktadır. Endülüs’ün önde gelen bilim insanları arasında: İbn Rüşt, İbn Tufeyl gibi Filozoflar, Muhittin ibn Arabi gibi Mutasavvıflar, Abbas İbn Firnas gibi mühendisler, İbn Hazm gibi büyük İslam fıkıhçıları, Zehravi gibi cerrahlar yer almıştı. Bu günkü Avrupa’ya Rönesansı ve reformu yaşatan, Müslüman bilim insanların yetiştiği, Endülüs Medreselerin giriş kapılarında şu levha asılmıştır ‘’Dünya yalnızca dört sütun üzerinde durur: Alimlerin ilmi, büyüklerin adaleti, doğruların duası ve yiğitlerin kahramanlığı’’ Grenada’dan ayrılan ve Endülüs’teki son Müslüman Devleti olan Beni Ahmer Emirliği’nin son hükümdarı Ebu Abdullah Muhammed ayrılırken, Arap’ın ağladığı yer olarak bilinen tepeden Granada ya bakıp ağlamaya başlayınca, onun ağladığını gören annesi Ayşe sultan tarihe geçen şu sözü söyledi. ‘’Ağla oğlum ağla! Vaktiyle bir erkek gibi savunamadığın krallığın için, Şimdi kadınlar gibi ağlamak yakışır sana.’’ Bugün Endülüs Emevî devleti yıkılalı 534 yıl oldu. Bir bina nasıl sütunlarla ayakta duruyorsa, kolonlar yıkılırsa bina yıkıldığı gibi, bir milletin ve devletin ayakta kalması ve yıkılmaması için, ‘’Kendilerini sürekli geliştiren alimlerin ilmi, yöneticilerin adaleti, sadık kişilerin duası ve kendisini milletine adayan yiğitlerin kahramanlığı ile’’ milletler ve devletler varlığını ayakta dimdik kalarak sürdürürler. Bugün dünyada halen üç bin beş yüz yıldan beri varlığını sürdüren Çin devleti, bu Devleti değişik isimler altında iki bin iki yüz otuz beş yıldır halen sürdüren Türk devleti, değişik adlar altında varlığın sürdüren bu iki devleti iki bin iki yüz altı yılla varlığını sürdüren Roma imparatorluğu takip etmişti. Roma imparatorluğu tarihten silineli 573 sene oldu. Anadolu coğrafyasının bir devletler ve imparatorluklar mezarlığı olduğu hiçbir zaman unutulmamalı. Kimler geldi kimler geçti bu coğrafyadan: Başta Hititler olmak üzere, Lidyalılar, Frigyalılar, Urartular, Makedonyalı Büyük İskender, Persler, Romalılar, Selçuklular, Osmanlılar ve yüzlerce küçük beylik devleti. Lakin hangi devlet olursa olsun: Alimler ilmi ile ortadan kalkarsa, Yönetenlerin yönettikleri ülkede adalet sistemi yerle bir olursa, ortada sadık insanların duaları kalmamışsa, yiğitlerin yerlerinde yeller esiyorsa, artık iki elin arasına başı alıp düşünmenin vakti çoktan geçti. Atı alan Üsküdar’ı geçti. Sözümüzü mutlak ilim sahibi olan Allah’ın ilahi kelamı ile bitirelim. ’’Bir kavim kendi nefislerin olan olumsuzlukları değiştirmedikçe Allah onların durumlarını değiştirmez’’ Rad suresi 11. Ayet Selam ve dua ile…